ปรับไลฟ์สไตล์การกินอย่างไรให้ลดก๊าซเรือนกระจก

ในยุคที่ประเด็นด้านสิ่งแวดล้อมเป็นเรื่องสำคัญ “การกินอย่างไรให้ยั่งยืน" ไม่ได้เป็นเพียงกระแส แต่คือความรับผิดชอบร่วมกันที่เริ่มต้นได้ที่จานอาหารของเราเอง ซึ่งการบริโภคอย่างยั่งยืนนั้น คือการเลือกอาหารที่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมน้อยที่สุด เช่น การปล่อยก๊าซเรือนกระจกต่ำ และการลดปัญหา Food Waste (ขยะอาหาร) ไปพร้อมกัน ซึ่งขยะอาหารนี้เป็นตัวการสำคัญที่ก่อให้เกิดก๊าซมีเทน ซึ่งเป็นก๊าซเรือนกระจกที่ทำให้โลกร้อนกว่าคาร์บอนไดออกไซด์หลายเท่าตัว

ดังนั้น การเปลี่ยนมาบริโภคอย่างยั่งยืนเพื่อลดก๊าซเรือนกระจก จึงเป็นทางออกที่ทุกคนสามารถลงมือทำได้ทันที บทความนี้จะนำเสนอแนวคิดและวิธีการเลือกเมนูอาหารที่จากการผลิตส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมน้อย และในขณะเดียวกันก็ช่วยลดปัญหา Food Waste (ขยะอาหาร) ที่ก่อให้เกิดก๊าซมีเทนอย่างมหาศาล เพื่อให้ทุกมื้ออาหารของเราเป็นพลังเล็กๆ ที่สร้างความยั่งยืนให้กับโลกใบนี้อย่างแท้จริง

ทำไม? “กินอย่างยั่งยืน” เพื่อลดก๊าซเรือนกระจกจึงสำคัญ

ช่วยผลกระทบต่อสภาพภูมิอากาศ : เพราะในระบบของอาหารตั้งแต่การเพาะปลูก → แปรรูป → ขนส่ง → การบริโภค → ของเสีย คิดเป็นประมาณหนึ่งในสามของการปล่อยก๊าซเรือนกระจกทั่วโลก โดยเฉพาะเนื้อแดงและเนื้อสัตว์ที่เลี้ยงด้วยวิธีเข้มข้น มีปริมาณการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์, มีเทน (CH₄) และไนตรัสออกไซด์ (N₂O) สูงกว่าพืชมาก ซึ่งมีงานวิจัยจาก nature.com ชี้ว่าถ้าผู้คนมากกว่าครึ่ง (56.9%) ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการบริโภค โดยการลดการบริโภคเกินจำเป็นจะสามารถลดการปล่อยก๊าซทั่วโลกได้ถึง ~32.4%
ช่วยลดปัญหา Food Waste และลดก๊าซเรือนกระจก : เมื่ออาหารถูกทิ้ง ก็หมายถึงทรัพยากรที่ใช้ในการผลิตอาหารนั้น ทั้ง น้ำ ปุ๋ย พลังงานที่ใช้ในการเพาะปลูก ขนส่งและแปรรูป ทั้งหมดถูกทิ้งให้เสียเปล่า ที่สำคัญขยะอาหาร (food waste) โดยเฉพาะเมื่อเน่าเปื่อยในที่ฝังกลบเป็นแหล่งปล่อยก๊าซเรือนกระจกที่สำคัญ การลด food waste ได้ครึ่งหนึ่ง จึงเป็นเป้าหมายหนึ่งของเป้าหมายการพัฒนาอย่างยั่งยืน (SDG) และมีบทบาทสำคัญในการลดผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม

หลักการกินเพื่อลดก๊าซเรือนกระจกและลด Food Waste

เลือกรับประทานเมนูที่เน้นพืชเป็นหลัก : เพราะการผลิตเนื้อสัตว์ โดยเฉพาะเนื้อวัวและผลิตภัณฑ์จากสัตว์ ก่อให้เกิดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสูงกว่าพืช การหันมาบริโภคผัก ผลไม้ ธัญพืชและพืชตระกูลถั่วมากขึ้น จะช่วยลดคาร์บอนฟุตพรินท์ของมื้ออาหารได้อย่างมีนัยสำคัญ โดยเมนูที่แนะนำ เช่น แกงส้มผักรวม, ผัดผักรวมมิตรหรือการเพิ่มถั่วและธัญพืชในอาหาร
กินอาหารท้องถิ่นและตามฤดูกาล : การซื้ออาหารที่ปลูกในท้องถิ่นและตรงตามฤดูกาล จะช่วยลดการใช้พลังงานในการขนส่ง การเก็บรักษา รวมถึงลดการใช้สารเคมีที่เกินความจำเป็น
วางแผนการซื้อและการทำอาหาร : นี่คือหัวใจสำคัญของการลด Food Waste ก่อนไปจ่ายตลาด ควรทำรายการสิ่งที่ต้องการซื้อ ตรวจสอบสิ่งที่มีอยู่ในตู้เย็น และวางแผนเมนูอาหารล่วงหน้า เพื่อป้องกันการซื้อเกินความจำเป็น
ใช้ทุกส่วนของวัตถุดิบ : ให้เปลี่ยนเศษอาหารให้เป็นวัตถุดิบใหม่ เช่น การนำก้านผัก เปลือกหรือเศษเนื้อสัตว์/กระดูก ไปต้มเป็นน้ำสต็อกหรือนำผักที่ใกล้จะเสียมาทำเป็นซุปหรือสมูทตี้ เป็นต้น
จัดเก็บอาหารอย่างถูกวิธี : การเก็บอาหารให้ถูกวิธี เช่น การจัดระเบียบตู้เย็นและรู้จักความแตกต่างของวันหมดอายุและวันที่ควรบริโภคก่อน จะช่วยยืดอายุอาหารและลดการทิ้งอาหารได้

ไอเดียเมนูอาหารยั่งยืน : ลดก๊าซเรือนกระจกและลด Food Waste

เมนู	จุดเด่นด้านความยั่งยืน	แนวทางลด waste ในเมนู
แกงจืดผักรวม + เห็ด + เต้าหู้	ใช้วัตถุดิบพืชเป็นหลัก ไม่มีเนื้อสัตว์หนัก	ใช้ยอดผักหรือใบผักที่มักถูกทิ้งมาใส่ในแกง
ข้าวกล้อง + ผัดผักรวมราดซีอิ๊ว	ข้าวกล้องให้ใยอาหารสูง ใช้ผักตามฤดูกาล	ใช้เศษผักหั่นเหลือหรือผักใบส่วนบนสำหรับผัด
ส้มตำใส่ถั่วลิสง / ถั่วฝักยาว	โปรตีนจากถั่ว ลดเนื้อสัตว์	ใช้เปลือกมะละกอหั่นฝอย หรือเปลือกมะละกอกรอบทำเป็นสลัด
ข้าวผัด	ใช้ข้าวเหลือจากมื้อก่อน	ลดข้าวที่ต้องทิ้ง
แกงเห็ด / แกงเลียง	ใช้เห็ด / พืชผักเป็นแกนหลัก	ใช้ยอดผักหรือใบแก่ที่มักถูกทิ้ง
ต้มยำเห็ดรวม + มะเขือเทศ	คล้ายกับต้มยำปลาแต่เป็น vegetarian	ใช้หัวหอม ผักชี รากผักที่มักถูกทิ้ง
ข้าวอบผักรวม	รวมผักหลายชนิดในจานเดียว	ใช้ผักที่เหลือในตู้เย็นก่อนซื้อใหม่

วิธีปฏิบัติกินอย่างยั่งยืนในชีวิตประจำวันเพื่อลดก๊าซเรือนกระจก

วางแผนการซื้ออาหารอย่างมีสติ : ตรวจสอบตู้เย็นและตู้กับข้าวก่อนออกไปซื้อ ว่ามีอะไรเหลืออยู่แล้วเพื่อจะได้ไม่ซ้ำ, เขียนรายการซื้อตามเมนูที่วางแผนไว้ ไม่ซื้อเกินความจำเป็น
จัดเก็บและถนอมอาหารให้คงคุณภาพ : เก็บรักษาอาหารตามหลัก first-in-first-out (ของที่ซื้อมาก่อนใช้ก่อน) เพื่อไม่ให้หมดอายุ, จัดเก็บผักผลไม้ให้เหมาะสม เช่น ใส่กระดาษซับความชื้นในตู้เย็นเพื่อยืดอายุ, ถ้าอาหารจะไม่ถูกบริโภคทันเวลา ให้แช่แข็งหรือนำมาปรุงใหม่ในรูปแบบอื่น เช่น ซุป แกง ไข่เจียว ฯลฯ
นำส่วนที่มองว่าใช้ไม่ได้มาใช้ให้เกิดประโยชน์ : ใช้ส่วนเหลือทิ้ง เช่น ใบ กลีบ หัว ถอดเปลือก ทำซุปน้ำต้ม, น้ำซุป, น้ำผัก ฯลฯ ถ้าเศษอาหารไม่สามารถกินได้แล้ว ให้ทำปุ๋ยหมัก (สำหรับเศษผักผลไม้) หรือส่งเข้าระบบทางเลือกรีไซเคิล/จัดการขยะอินทรีย์
ลดสัดส่วนเนื้อสัตว์ – ส่งเสริมโปรตีนทางเลือก : ลองทำเมนูงดเนื้อสัตว์อย่างน้อย 1–2 วันต่อสัปดาห์ หรือปรับเมนูที่มีเนื้อสัตว์ให้มีเนื้อสัตว์เพียงส่วนน้อย แล้วเติมด้วยถั่ว เช่น ถั่วเหลือง ถั่วลิสง ถั่วเมล็ด หรือเห็ด หากต้องการบริโภคเนื้อสัตว์บางส่วนให้เลือกปลา/อาหารทะเลที่จับอย่างยั่งยืน

การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการบริโภคอาหารสู่ความยั่งยืนเป็นกุญแจสำคัญในการช่วยลดก๊าซเรือนกระจกและลดขยะอาหาร (Food Waste) ไปพร้อมกัน หลักการสำคัญคือการเลือกอาหารรักษ์โลก ด้วยการเน้นพืชเป็นหลักในมื้ออาหาร, เลือกซื้อวัตถุดิบตามฤดูกาลและท้องถิ่นเพื่อลดการขนส่ง และวางแผนการซื้ออย่างรอบคอบเพื่อป้องกันการซื้อเกินความจำเป็น ซึ่งหัวใจของการกินอย่างยั่งยืนคือการเปลี่ยนทัศนคติจากการเหลือดีกว่าขาด มาสู่การจัดการวัตถุดิบที่มีอย่างคุ้มค่าสูงสุด เช่น การนำส่วนที่เหลือมาสร้างสรรค์เป็นเมนูใหม่ อาทิ ซุปหรือข้าวผัดสารพัดเหลือ เพื่อใช้ประโยชน์จากทรัพยากรอาหารให้ได้มากที่สุด ซึ่งเป็นวิธีง่ายๆ ที่ทุกคนสามารถเป็นส่วนหนึ่งของการแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมได้ในชีวิตประจำวัน

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

ในมิติที่ใหญ่ขึ้น องค์กรและภาคส่วนต่างๆ ก็มีบทบาทสำคัญในการขับเคลื่อนสู่สังคมคาร์บอนต่ำ สำหรับผู้ประกอบการและผู้พัฒนาโครงการที่ต้องการมีส่วนร่วมในการจัดการสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน สามารถพิจารณาใช้บริการของ CarbonWatch ซึ่งเป็นแพลตฟอร์มที่ใช้เทคโนโลยีอวกาศ (ดาวเทียม) และปัญญาประดิษฐ์ (AI) ในการประเมินการกักเก็บคาร์บอนในภาคป่าไม้ได้อย่างแม่นยำและรวดเร็ว โดยเราได้รับการรับรองจากองค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (อบก.) ภายใต้โครงการ T-VER (โครงการลดก๊าซเรือนกระจกภาคสมัครใจตามมาตรฐานของประเทศไทย) ซึ่งไม่เพียงแต่ช่วยให้การประเมินคาร์บอนเครดิตมีประสิทธิภาพ แต่ยังรวมถึงบริการวางแผน บริหารจัดการและติดตามโครงการป่าไม้ เพื่อมุ่งสู่เป้าหมายความเป็นกลางทางคาร์บอน (Carbon Neutrality) ขององค์กรและประเทศต่อไป

ติดต่อ THAICOM PUBLIC COMPANY LIMITED พร้อมให้คำปรึกษา